Кинеска бизнисменка осомничена за шпионажа соработувала со директорот на „Енвидија“: Американските служби истражуваат дали Пекинг се обидел да дојде до доверливи информации

Случај што ги поврзува високата технологија, меѓународната шпионажа и една од најмоќните компании во светот ја разбранува јавноста, откако американските медиуми објавија дека кинеска бизнисменка, идентификувана како Алис Хуанг, наводно била регрутирана од кинеските разузнавачки служби за да собира информации од извршниот директор на американскиот технолошки гигант „Енвидија“ (Nvidia), Џенсен Хуанг.

Според информации објавени од „Њујорк тајмс“, американските разузнавачки служби дошле до сознанија дека жената била ангажирана од кинеското Министерство за државна безбедност со цел да воспостави близок однос со Хуанг и преку него да дојде до информации за работењето на компанијата, нејзините технолошки планови и стратегијата на американскиот производител на најмоќните чипови за вештачка интелигенција. Наводите предизвикаа сериозна загриженост во Вашингтон, особено поради стратешкото значење на технологијата што ја произведува „Енвидија“ во глобалната трка меѓу САД и Кина за доминација во областа на вештачката интелигенција.

Според медиумските извештаи, информациите за наводната шпионска операција биле содржани во разузнавачки меморандум што минатата пролет бил доставен до високи претставници на администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп.

Кој е Алис Хуанг?

Алис Хуанг, позната и како Хуанг Ле, е кинеска државјанка која, според достапните информации, имала висока раководна позиција во сингапурската компанија „Мегаспид Интернешнл“ (Megaspeed International). Компанијата се занимава со изнајмување компјутерска инфраструктура и процесорска моќ за потребите на компаниите што развиваат и користат системи за вештачка интелигенција. На својата интернет-страница се претставува како деловен партнер на „Енвидија“ за облачни компјутерски услуги во азиско-пацифичкиот регион.

Според пишувањата на американските медиуми, Хуанг имала добри контакти во меѓународната технолошка индустрија и пристап до високи деловни кругови. Нејзината поврзаност со Џенсен Хуанг станала предмет на интерес на американските разузнавачки служби, кои се обидувале да утврдат дали преку нивниот однос биле собирани информации од значење за кинеската држава.

Важно е да се напомене дека наводите за нејзината разузнавачка улога засега се засноваат на информации од американски медиуми и не претставуваат судски утврдена вина.

Од деловни средби до сомнежи за шпионажа

Врската меѓу Алис Хуанг и директорот на „Енвидија“ станала предмет на медиумско внимание по објавувањето фотографии и видеоснимки од нивни заеднички појавувања на технолошки настани и деловни вечери. Еден од настаните што привлекол особено внимание е вечера во Тајпеј во 2025 година, за време на технолошкиот саем Computex. На снимките од настанот, Хуанг и кинеската бизнисменка се гледаат во непосредна близина, а подоцна заминуваат заедно со автомобил.

Според извештаите на „Њујорк тајмс“ и „Волстрит џурнал“, американските служби верувале дека односот меѓу двајцата можел да биде искористен за прибирање информации за работењето на „Енвидија“. Случајот доби дополнителна димензија откако Џенсен Хуанг во порака до вработените во компанијата призна дека бил неверен кон сопругата. Тој изразил жалење за своите постапки и презел одговорност за последиците врз семејството и компанијата, но не го споменал името на жената.

Сомнежи за нелегална трговија со чипови

Случајот е дополнително чувствителен поради компанијата „Мегаспид Интернешнл“, во која работела Алис Хуанг. Американските власти ја испитувале компанијата поради сомнежи дека можеби учествувала во заобиколување на американските ограничувања за извоз на напредни чипови за вештачка интелигенција во Кина.

САД веќе неколку години воведуваат ограничувања за продажба на најмоќните процесори на „Енвидија“ на кинескиот пазар, со образложение дека таквата технологија може да има и воена примена и да ги зајакне кинеските способности во развојот на вештачката интелигенција.

Според медиумските извештаи, истрагата за „Мегаспид“ се водела уште од 2024 година, а се проверувало дали преку посредници и компании во други земји напредните чипови завршувале кај кинески корисници, и покрај американските забрани. Компанијата претходно ги отфрли обвинувањата за нелегален трансфер на чипови, оценувајќи дека објавените информации содржат неточни тврдења и погрешни инсинуации.

„Енвидија“ започнува независна истрага

По објавувањето на најновите информации, Управниот одбор на „Енвидија“ соопшти дека започнува независна истрага за наводите дека Џенсен Хуанг бил цел на странска разузнавачка операција. Истрагата ќе ја надгледува посебен комитет составен од независни членови на Управниот одбор, со помош на надворешни правни советници.

Од компанијата посочија дека засега немаат причина да веруваат дека биле компромитирани американската национална безбедност или деловните тајни на „Енвидија“. Сепак, најавија дека ќе ги разгледаат сите достапни информации за да утврдат дали имало каков било безбедносен пропуст. Џенсен Хуанг изразил целосна подготвеност да соработува со истрагата и повторил дека останува посветен на компанијата и заштитата на американската национална безбедност.

Случајот веќе привлече внимание и во американскиот Конгрес. Високи републикански претставници побараа Хуанг да даде брифинг пред Конгресот за наводите и безбедносните протоколи на компанијата во однос на странско разузнавачко влијание.

Кина ги отфрла обвинувањата

Од Пекинг категорично ги отфрлија обвинувањата за наводна шпионска операција против директорот на „Енвидија“. Портпаролот на кинеското Министерство за надворешни работи, Гуо Џиакун, изјави дека тврдењата за кинеска шпионажа се неосновани и претставуваат обид за оцрнување на Кина.

И Сингапур претходно реагираше на дел од медиумските извештаи, појаснувајќи дека неговата влада и официјални претставници не потврдиле дека Алис Хуанг била предмет на посебна истрага поради наводни врски со кинеските разузнавачки служби. Истовремено, сингапурската полиција потврди дека истрагата поврзана со компанијата „Мегаспид“ е во тек. Случајот доаѓа во период на засилени тензии меѓу Вашингтон и Пекинг околу контролата врз напредните технологии, полупроводниците и развојот на вештачката интелигенција.

Засега остануваат отворени клучните прашања: дали Алис Хуанг навистина била дел од кинеска разузнавачка операција, дали Џенсен Хуанг знаел за евентуални такви активности и дали преку нивниот однос биле откриени доверливи информации од една од најважните технолошки компании во светот.